Qis li taqdini!

Il-politiku jiżbalja bil-kbir meta jwiegħed ħafna u biex jaqdi lil dak jew lill-ieħor, jispiċċa jbati ċittadin ieħor – preferenzi li jwasslu għal inġustizzji, tixħim u anke korruzzjoni.

Matul diversi żjarat li għamilt fil-preparazzjoni għall-elezzjonijiet lokali u issa li ġejt elett bħala Kunsillier, l-espressjoni ‘qis li taqdini’, smajtha diversi drabi. Ċert li sħabi l-kandidati u l-kunsillieri semmgħuha bħali!

Iċ-ċittadini jridu li jinqdew f’dak kollu li jkollhom bżonn. Il-lista tal-talbiet hija twila. Il-mentalità tal-klijenteliżmu hija qawwija fostna, b’għeruq fondi u bi storja twila. F’isem il-klijenteliżmu nkitbu diversi kapitli ta’ ġrajjiet skomdi għaż-żewġ naħat tal-Kamra! Tassew li l-klijenteliżmu huwa parti mill-kultura tagħna. Donnu aħna hekk imdorrijin nagħmlu l-politika. Il-mentalità hija tant b’għeruq fondi fostna li jekk kandidat irid jitla’, allura jrid jaqdi – ‘ara qis li taqdini u naħseb fik!’ Dan iwassal biex diversi residenti jispiċċaw qishom tallaba fil-kju twil quddiem xi uffiċċju ta’ xi kandidat bit-tama li jinqdew! Min-naħa l-oħra, partit fil-Gvern jerġa’ jirbaħ l-elezzjoni skont kemm irnexxielu jaqdi lill-‘ħbieb tal-ħbieb’, ‘iroxx il-bżar’ u jagħmel dak li bl-Ingliż jissejjaħ incumbency tal-poter. Min-naħa l-oħra, partit fl-Oppożizzjoni jkollu t-tentazzjoni kbira biex iwiegħed kollox liċ-ċittadini jew għaqdiet ta’ interess. Jispiċċa jwiegħed li se jaqdihom millkoxxa meta jkun fil-Gvern... bil-periklu li ‘jbigħ ruħu’ u jispiċċa ostaġġ tal-istess wegħdi li jkun għamel qabel! Il-ġrajjiet li qegħdin nisimgħu u l-aħbarijiet li ħaduna fil-passat juru dan biċ-ċar!

Fir-realtà, il-politika hija maħsuba biex tkun għas-servizz taċ-ċittadin. Il-politiku jkun daħal għal din il-ħidma biex ikun ta’ servizz. Dan huwa l-għan aħħari. F’dan il-kuntest allura nistgħu ngħidu li l-klijenteliżmu huwa tajjeb fih innifsu imma bħal kull ħaġa oħra, hemm klijenteliżmu tajjeb u hemm dak ħażin.

Klijenteliżmu tajjeb: meta l-politiku jgħin lir-resident jasal biex jieħu dak is-servizz li ħaqqu u jinqeda. Insibu residenti li minħabba l-età, in-nuqqas ta’ edukazzjoni jew informazzjoni, għandhom bżonn l-għajnuna u d-direzzjoni. Il-klijenteliżmu tajjeb jgħin lir-resident jirċievi kull servizz li jiġi offrut u li wieħed huwa eliġibbli għalih. Dan għandu jingħata bid-dritt. Kull ċittadin għandu jinqeda tajjeb, fil-ħin u b’dinjit.. Xejn aktar. Xejn inqas.

Klijenteliżmu ħażin: meta ċ-ċittadin jagħmel talba jew talbiet li mhumiex ġusti jew li ma għandux dritt għalihom! Klijenteliżmu ħażin huwa meta t-talba tmur kontra l-policies u l-proċeduri. Il-politiku jiżbalja bil-kbir meta jwiegħed ħafna u biex jaqdi lil dak jew lill-ieħor, jispiċċa jbati ċittadin ieħor – preferenzi li jwasslu għal inġustizzji, tixħim u anke korruzzjoni. Klijenteliżmu huwa ħażin meta jkun rikattat bil-voti – ‘aħseb fija biex naħseb fik!’

B’hekk titkompla l-mentalità li biex tieħu xi ħaġa, trid tkellem lil xi ħadd. Mhux kemm taf, imma lil min taf! Din il-mentalità tmur kontra t-tmexxija trasparenti u kontabbli u hija ta’ periklu għat-tmexxija sewwa. B’din il-mentalità, il-Parit Laburista rebaħ bil-kbir l-elezzjoni ġenerali. Għalkemm dan il-klijenteliżmu jgħin lil partit jitla’, hekk ukoll se jkun fil-futur il-kawża tal-waqgħa tiegħu.

Għalhekk nemmen li kull politiku jrid jaħdem biex minflok joqgħod jipprova ‘jaqdi’, jistinka qatigħ biex jara li l-istrutturi u s-sistemi fil-livelli kollha tat-tmexxija, qegħdin jaħdmu sew u ma jħarsu lejn wiċċ u kulur ħadd! Ejjew mela naqdu liċ-ċittadini jirċievu sew is-servizzi kollha. Ejjew ma nibżgħux ngħidulhom il-verità, jekk dak li qegħdin jitolbu ma jistax jingħata jew ma għandhomx dritt għalih. Din tissejjaħ politika onesta.

Iċ-ċittadini jippreferu li wieħed ikun onest magħhom aktar millijoqgħod jimlielhom moħħhom b’wegħdi fiergħa li se jinqdew!

(Dan l-artiklu ġie ippublikat fuq il-gazzetta Il-Mument – 5 ta' Lulju, 2015)