40 sena ta’ kontribuzzjonijiet… għaliex għandna nibqgħu nistennew?
Dan l-aħħar il-Ministru tal-Finanzi qal li ma jaqbilx li min irid jirtira kmieni ta’ 61 sena, jibda jirċievi l-pensjoni u jibqa’ jaħdem. Personalment, ma naqbilx mal-Ministru… u ngħid għaliex ukoll.

Fl-opinjoni tiegħi, id-dritt għall-pensjoni għandu jkun ibbażat fuq 40 sena ta’ kontribuzzjonijiet tas-Sigurtà Soċjali (NI), u mhux sempliċiment fuq l-età jew l-istatus tal-impjieg tal-persuna. Jekk persuna tkun għalqet 40 sena ta’ kontribuzzjonijiet fl-età ta’ 61 sena, għaliex m’għandhiex tkun tista’ tibda tirċievi l-pensjoni tagħha u, jekk tixtieq, tibqa’ taħdem u tħallas it-taxxa?
Il-kwistjoni mhijiex li wieħed irid ikollu kollox, iżda li jingħata l-libertà li jgawdi d-dritt li jkun kiseb permezz ta’ 40 sena ta’ xogħol u kontribuzzjonijiet.
Il-prinċipju ta’ ġustizzja
Persuna li tibda taħdem ta’ 18-il sena u tikkontribwixxi għal 40 sena tkun diġà wettqet obbligu twil lejn is-sistema tal-pensjonijiet. Għaliex għandha tiġi obbligata tistenna sa ċerta età biex tibda tgawdi l-pensjoni tagħha?
Il-kontribuzzjonijiet jirrappreżentaw snin ta’ xogħol, sagrifiċċju u responsabbiltà. Għalhekk, għandhom jingħataw l-importanza dovuta meta jiġi stabbilit id-dritt għall-pensjoni.
Active ageing u l-ekonomija
Li persuna tibda tirċievi l-pensjoni ma jfissirx li għandha tieqaf taħdem għal kollox. Ħafna persuni ta’ 60 sena u aktar għadhom f’saħħithom, attivi u jixtiequ jibqgħu jagħtu kontribut lis-soċjetà.
Dan ma jfissirx li għandhom jibqgħu jaħdmu full-time. Wara 40 sena ta’ xogħol u kontribuzzjonijiet, għandhom ukoll ikollhom il-ħin biex igawdu l-ħajja, jiddedikaw aktar ħin għall-familja, għall-passatempi u għall-interessi personali tagħhom.
Iżda għal min jixtieq jibqa’ attiv fis-suq tax-xogħol, anke fuq bażi part-time, għaliex m’għandux ikollu dik l-għażla?
B’hekk nibbenefikaw mill-esperjenza u l-għarfien tagħhom, filwaqt li huma jżommu l-indipendenza, l-attività u d-dħul addizzjonali tagħhom.
Barra minn hekk, persuna li tirċievi l-pensjoni u tibqa’ taħdem tkompli tiġġenera attività ekonomika u tħallas it-taxxa fuq id-dħul tagħha.
Id-dipendenza fuq ħaddiema barranin
F’pajjiż li qed jiddibatti kontinwament il-problema tal-popolazzjoni u d-dipendenza fuq ħaddiema barranin, għandna nagħmlu aktar biex nużaw ir-riżorsi umani li diġà għandna.
Jekk persuni b’esperjenza u kapaċità għadhom lesti jaħdmu, għaliex ma noħolqux kundizzjonijiet li jħeġġuhom jibqgħu fis-suq tax-xogħol?
Dan jista’ jgħin biex innaqqsu l-pressjoni fuq il-ħtieġa li dejjem infittxu ħaddiema ġodda minn barra.
Is-sostenibbiltà finanzjarja
Nifhem li l-Gvern għandu r-responsabbiltà li jiżgura li s-sistema tal-pensjonijiet tibqa’ sostenibbli għall-ġenerazzjonijiet futuri. Iżda s-sostenibbiltà ma tistax tkun skuża biex ninjoraw il-prinċipju ta’ ġustizzja lejn dawk li diġà kkontribwew għal għexieren ta’ snin.
Jekk dan huwa t-tħassib tal-Ministru, għandna nħarsu lejn l-isfidi strutturali: it-tnaqqis fir-rata tat-twelid, it-tibdil demografiku, il-proporzjon bejn dawk li jaħdmu u dawk li jirtiraw, il-produttività u, fuq kollox, kif qed jintefqu l-flus pubbliċi.
Għandna wkoll nagħmlu analiżi finanzjarja serja biex naraw kif jista’ jitħaddem dan il-mudell mingħajr ma jkun ta’ detriment għas-sostenibbiltà tal-fond tal-pensjonijiet.
L-aspett uman li kultant ninsew
Hija kważi ironija li persuna tqatta’ l-aħjar snin ta’ ħajjitha taħdem, tissagrifika l-ħin tagħha u dak tal-familja, u meta finalment tasal għall-età tal-irtirar, tista’ ssib ruħha tiffaċċja problemi ta’ saħħa li ma jħalluhiex tgawdi bis-sħiħ il-pensjoni li tkun ħadmet għaliha.
U agħar minn hekk, xi drabi l-ħajja ma tagħtix ċans lil kulħadd igawdi dawn is-snin.
Għaliex għandna nistennew sakemm persuna tkun aktar anzjana biex tibda tgawdi l-frott ta’ 40 sena xogħol? Il-ħajja mhijiex biss dwar kemm ngħixu, iżda wkoll dwar il-kwalità ta’ ħajjitna u l-ħin li jkollna biex ingawduha.
Kwistjoni ta’ għażla u dinjità
Mhux kulħadd għandu l-istess karriera, l-istess saħħa jew l-istess ċirkostanzi familjari. Xi ħadd jibda jaħdem ta’ 18-il sena, ieħor ta’ 25 jew 30. Għalhekk, sistema li tqis biss l-età ma tirriflettix dejjem is-snin reali ta’ kontribuzzjoni ta’ kull individwu.
Għalija, il-prinċipju għandu jkun ċar: aktar ma persuna tlesti kmieni l-40 sena ta’ kontribuzzjonijiet, aktar kmieni għandha tkun tista’ tikkwalifika għall-pensjoni tagħha.
U jekk wara li tikkwalifika tkun tixtieq tibqa’ taħdem, full-time jew part-time, għaliex għandna nwaqqfuha?
Il-pensjoni mhijiex rigal tal-Gvern. Hija parti mill-protezzjoni soċjali li persuna tkun ħadmet u kkontribwiet għaliha tul ħajjitha. Il-Gvern għandu joħloq opportunitajiet u jagħti l-libertà lill-individwu, mhux jimponilu meta għandu jieqaf jaħdem jew meta għandu jibda jgawdi dak li jkun ħadem għalih.
Wara kollox, jekk tkun ħdimt u kkontribwejt għal 40 sena, għaliex m’għandux ikollok id-dritt li tiddeċiedi meta tibda tgawdi l-pensjoni tiegħek?
Il-ħajja hija waħda. Għandna ngħixuha wkoll, mhux biss naħdmu għaliha.
(Dan l-artiklu ġie ippublikat fuq newsbook.com.mt – 17 ta' Novembru, 2026)





